fa ارتباط مؤلفه‌های اجتماعی- اقتصادی با رفتار حامی محیط زیست شهروندان شهر گرگان در سال 1396 بهداشت Health تحقیقی Original article <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آلودگی‌های زیست محیطی یکی از مهم ترین عوامل بروز بیماری‌ها است. تولید حجم انبوهی از زباله های بیمارستانی، صنعتی و خانگی به طور روزانه ایجاد کننده معضلات بهداشتی و تهدید کننده سلامت جوامع است. این مطالعه به منظور تعیین ارتباط متغیرهای اجتماعی-اقتصادی با عملکرد زیست محیطی شهروندان شهر گرگان انجام شده است.</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این مطالعه توصیفی- تحلیلی به روش مقطعی روی 400 نفر از شهروندان شهر گرگان انجام شد. شهروندان شهر گرگان به ۳ منطقه بر اساس تقسیم بندی شهری تقسیم و اطلاعات دریافت شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ابزارهای مورد استفاده جهت جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه جمعیت‌شناختی و وضعیت اجتماعی- اقتصادی بود. برای سنجش رفتارهای حامی محیط زیست از پرسشنامه ی استاندارد بر اساس طیف دانلاپ استفاده شد. تحلیل داده‌ها با نرم افزار آماری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Spss</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 16</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> ‌‌و آنالیز واریانس و آزمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">T</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مستقل و تحلیل عاملی انجام شد.</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج تحقیق نشان داد بین جنسیت با رفتار حامی محیط زیست رابطه معنی دار و مثبتی وجود نداشت. تحلیل واریانس رابطه معنی داری بین وضعیت تأهل با رفتارهای حامی محیط زیست نشان داد (05/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). نتایج تحلیل عاملی نشان داد که 5 عامل مصرف آب، نگرش به بازیافت، مصرف انرژی، آلاینده ها و پرهیز از تولید زباله به میزان 487/55 درصد رفتار زیست محیطی را تبیین کرد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد شهروندانی که به لحاظ اجتماعی-اقتصادی در طبقه متوسط بودند رفتار مسئولانه‌ تری در قبال محیط زیست داشتند (05/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">P</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">).</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">وضعیت اجتماعی-اقتصادی افراد در میزان جهت گیری های ارزشی و رفتارهای مسئولانه در قبال محیط زیست مؤثر است. افزایش سطح کیفیت زندگی و آموزش‌های فراگیر موجب بروز رفتارهای حامی محیط زیست و ارتقاء سطح بهداشت و سلامت جامعه می‌گردد.</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong> <strong>Background and objectives</strong>: Environmental pollution is a major cause of various diseases. Massive production of hospital, industrial, and household wastes lead to several health issues, threatening community health on a daily basis. The present study aimed to determine the association between socioeconomic status and pro-environmental behaviors in the citizens of Gorgan, Iran.<br> <strong>Methods:</strong> This cross-sectional, descriptive-analytical study was conducted on 400 citizens of Gorgan. Participants were divided into three regions based on urban categorization. Data were collected using demographic and socioeconomic questionnaires. To assess environmental behaviors, a standard questionnaire was used based on the Dunlap spectrum. Data analysis was performed in SPSS version 16 using the analysis of variance (ANOVA), independent samples t-test and factor analysis.<br> <strong>Results:</strong> No positive significant correlation was observed between gender and environmental behaviors. The results of ANOVA showed a significant association between marital status and environmental behaviors. In addition, the results of factor analysis indicated that five factors explained 55.49% of environmental behaviors. The results of ANOVA also demonstrated that middle-class citizens had a more responsible attitude toward the environment compared to others (P<0.05).<br> <strong>Conclusion: </strong>According to the results, socioeconomic status influenced the social value orientations and responsible behaviors of individuals toward the environment. Therefore, increasing the quality of life and providing comprehensive education could enhance pro-environmental behaviors and promote community health. مؤلفه‌های اجتماعی- اقتصادی, رفتار زیست محیطی , پارادایم نوین اکولوژیکی, شهر گرگان Socioeconomic status, Pro-Environmental behaviors, Ecological paradigm, Gorgan 33 43 http://goums.ac.ir/jorjanijournal/browse.php?a_code=A-10-24-116&slc_lang=fa&sid=1 Danial Bagheri دانیال باقری 10031947532846002975 10031947532846002975 No PhD Candidate in Sociology, Islamic Azad University, Babol Branch, Babol, Iran دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، ایران Reza Ali Mohseni رضاعلی محسنی 10031947532846002976 10031947532846002976 Yes Associate Professor, School of Humanities, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, School of Humanities, Islamic Azad University, Babol Branch, Babol, Iran 2. دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، ایران Seyed Mohammad Sadegh Mahdavi سید محمدصادق مهدوی 10031947532846002977 10031947532846002977 No Professor, Shahid Beheshti University, School of Humanities, Islamic Azad University, Babol Branch, Babol, Iran